Ana Sayfa > Site Yazarları

HAKKI TAŞDEMİR - esenlertime@hotmail.com
BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (11 ) ZİLCİYAN AİLESİ
14 Mayıs 2019 - 63 okunma

BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (11 )

ZİLCİYAN AİLESİ

 

Öykümüz 1623 yılında başlar. Can dostlarım memleketi Trabzon’un Ermeni ailelerinden biri İstanbul’a göç etmiş ve Samatya’ya yerleşmiştir. 


O tarihte Ermeni, Rum ve Karamanlı cemaatlerinin yoğun olarak yaşadıkları bu kadim İstanbul semtinde kazan üretimi yapan bir atölye kurarlar öncelikle. Zamanla işleri büyümüş bu arada ar-ge çalışmaları yapmaya başlamış ve bu çalışmalar esnasında kalay, bronz ve bakırın karışımından oluşan zil yapımında kullanılacak özel bir teknik keşfetmişler. Zil sözcüğü ile kapı zilini kastetmiyorum tabi. Baterilerin vazgeçilmez bir parçası olan müzikal zil sözünü ettiğim. Bu müzikal alet öncelikle Osmanlı’da mehteran bölüklerinde kullanılmaya başlamış. 

Üretilen zillerin olağanüstü tınısının ünü önce saraya ardından da ülke sınırlarını aşıp Prusya’ya ulaşmış. Prusya krallığı da yazımıza konu olan ailenin zillerini kullanmaya başlamış. Bu dönemde padişahın iltifatı ve ödüllerine mazhar olan aile bu ödüler sayesinde işlerini büyüterek Avrupa’nın dört bucağına zil satmaya başlamış. Yine aynı dönemde demirciler loncası aileye “Zilciyan” unvanını vermiş. 

Osmanlı’da meslek örgütü olarak son derece etkin bir konuma sahiptir loncalar. Aileye verilmiş olan unvan son derece önemli bu nedenle. Aile de bunun farkında unvanını ürettikleri zillerin markası haline getirerek bu marka ile devam etmişler Avrupa pazarındaki yolculuklarına. Bu süreçte Londra, Paris, Viyana, Berlin ve Bologna da katıldıkları fuarlarda ödüller almışlar. 

19. yy. bir rüya gibi geçmiş aile için. Teması tüm Avrupa’da tanımışlık olan bir rüya. 

Bu coğrafyada bir kural var maalesef. “Hiçbir başarı cezasız kalmıyor.” Bu kural Zilciyan ailesi için de işliyor elbette. 

Yirminci yüzyılın başları. İstanbul’daki politik çalkantılar, Ermeni direnişleri, Osmanlı’nın Ermeniler karşısındaki sert tutumu yaptıkları işten başka hiçbir şey düşünmeyen aileyi de etkilemiş ve aile Bükreş’e taşınarak üretimini orada sürdürmeye çalışmıştır. Adeta sürgün zilleridir u dönemde üretilenler. Tınılarındaki o olağanüstü sese, zillerdeki muhteşem incelik ve dayanıklılığa, bir özellik eklenmiştir. “İstanbul Hasreti” Uzun sürmez bu hasret. 1920 lerin başlarında İstanbul’a dönüp kaldıkları yerden devam ederler. İşyerlerini Sağmalcılara taşımışlardır. Bu süreçte aile ikiye bölünür ve bir kısmı Amerika’ya yerleşerek Quincy de ikinci bir Zilciyan dökümhanesi kurulur. 

Zilciyan bir İstanbul şirketi. İstanbul’da üretilen ziller tanınıyor dünyada. Ne var ki devir biraz değişmiş. Yeni kurulan Cumhuriyet uyguladığı “Türkleştirme politikaları” ile gayrimüslimlerin tedirgin olmalarına yol açmıştır. Bu yazı politik bir değerlendirme yazısı değildir. Bu nedenle uygulanan politikaların nedenlerini, doğruluk veya yanlışlığını veya uygulamaların etkilerini tartışmak bu yazının haddini çok aşar. Dolayısı ile bu konulara girmeksizin sonuç ile ilgileneceğim. Yaşadıkları tedirginlik ve (belki de) önlerine çıkan engellerden yıldıklarından ülkeyi terk etmek zorunda kalır Zilciyan ailesi ve ülkeyi terk ederek Amerika’ya yerleşmeye karar verir. Ailenin daha önce buraya yerleşmiş bölümü ile buluşur ve Massachusetts’te üretime devam eder. Yıl 1929 dur ve ABD de büyük kriz başlamıştır. 

Aileyi ABD de yaşanan bu büyük kriz ortamına rağmen, kısa zamanda dünyayı etki altına alan bu büyük krizden görece az etkilenmiş olan Türkiye’yi terk etmek zorunda bırakan nedenler üzerinde herhangi bir değerlendirme ve yorum yapmak istemiyorum. Bu satırları okuyan herkesin konu hakkında bazı düşünce ve yorumları vardır elbette. Ancak şu kadarını söyleyeyim ailenin göç etmesi ile birlikte dünya vurmalı çalgı endüstrisinin nerede ise ilahı sayılan bir marka İstanbul’dan uçup Amerika’ya teslim olmuştur bu göç sonunda. 

Bundan sonrası adeta bir efsanedir Zilciyanlar için Beatles, Rolling Stones, Animals, U2, Uriah Heep ve daha nice ünlü grup ailenin ürettiği zilleri kullanırlar. Bu alandaki dünya pazarının %65 ine egemen olur aile. 
Şirketin ilk kadın CEO su Craigie Zildjian atalarının nereden geldiklerini çok iyi biliyor. Sürdürdükleri olağanüstü işin tarihçesini de. Bütün bunları şirketin web sitesinde yayınlamış. 

Ancak Türkiye artık sadece arada bir zyaret ettiği bir tatil ülkesi onun için. Atalarının bir zamanlar konuştuğu dili de konuşamıyor maalesef. 

Ben ise dünyanın yaşayan en eski şirketlerinden birini, müzik endüstrisinin en eski markalarından birini doğduğu yerde yaşatamayıp okyanus ötesine gitmesine seyirci kalmış bir ülkenin vatandaşı olmanın hüznünü yaşıyorum.

Not: Zilciyan ilesinin yetiştirdiği ustalar bu sanatı Türkiye’de devam ettirdiler. Bugün ülkede hala zil yapan ustalar var. Yaptıkları ziller de ilgi görüyor. Bu da Zilciyan ailesinin Türkiye’ye bıraktığı miras olmalı. 
Zilciyan ailesinin ve bu güzel mesleğin anısına 1911 yılında bir festival düzenlenmişti Samatya meydanında. “Zil ve Caz” adı verilen bu festival uzun ömürlü olamadı. Yaklaşık beş yıldan beri yapılamıyor. Bu da değerlerimize sahip çıkamama konusundaki başarımızın (!) bir göstergesi, bir utanç abidesi olarak duruyor karşımızda. Bir kez daha 
YAZIK...


Bu Yazıyı Paylaşın:


Yorumlar (0):

Yorum Ekle


Adınız Soyadınız*

E-posta Adresiniz*

(E-posta adresiniz sitede görünmez)

Yorumunuz*



(Yandaki güvenlik kodunu bu alana giriniz)
   
 


HAKKI TAŞDEMİR Diğer Yazıları

11 Temmuz 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (24) LEFTER’İN MEYHANESİ
26 Haziran 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (23) AFRİKA HAN
24 Haziran 2019 - BURASI TRABZON (8) BAŞPINAR AİLESİ (B) DÜNDAR BAŞPINAR
21 Haziran 2019 - BURASI TRABZON (7) BAŞTIMAR AİLESİ (A)
19 Haziran 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (22) ÇATI KİLİSELERİ
18 Haziran 2019 - TRABZON YAZILARIM HAKKINDA
17 Haziran 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (21) PANAİA İSODİON KİLİSESİ
14 Haziran 2019 - BURASI TRABZON (5) HASAN İZZETTİN DİNAMO
13 Haziran 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (20) 2. MEHMET VE İSTANBUL
12 Haziran 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (19) İSTANBUL’UN ADLARI
11 Haziran 2019 - BURASI TRABZON (4) EROL GÜNAYDIN
10 Haziran 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (18) KURULUŞ ÖYKÜLERİ
31 Mayıs 2019 - BU ŞEHR- İSTANBUL Kİ (17) 1964 SÜRGÜNÜ
30 Mayıs 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (16) APOYEVMATİNİ GAZETESİ
29 Mayıs 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (15) ELSA NİEGO CİNAYETİ
27 Mayıs 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (14) AYA TEODOSYA KİLİSESİ
24 Mayıs 2019 - BURASI TRABZON (3) DİMİTRİ PSHASTHAS
23 Mayıs 2019 - BURASI TRABZON (2) ROMEİKA
16 Mayıs 2019 - BURASI TRABZON (1) DUYGU SAĞIROĞLU VE BİTMEYEN YOL
15 Mayıs 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (12) KENTİN KAYIP CEMAATİ KARAMANLILAR
08 Mayıs 2019 - YSK KARARI ÜZERİNE
06 Mayıs 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (10)-PAREGENTAN VE APOKRİES
03 Mayıs 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ (9)-FATİH CAMİİ
02 Mayıs 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ .. (8)
01 Mayıs 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ ...(7)
30 Nisan 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ.(6)
29 Nisan 2019 - BU ŞEHR-İ İSTANBUL Kİ... (5)
21 Mart 2019 - İSTANBUL'UN BANLİYÖ TRENLERİ
02 Mart 2019 - STRUMA, YÜZEN MEZARLIK
07 Şubat 2019 - BAŞAKŞEHİR F.K. TARİHİ
30 Ocak 2019 - ON BEŞLER KATLİAMI (4)
29 Ocak 2019 - ON BEŞLER KATLİAMI (3)
28 Ocak 2019 - ON BEŞLER KATLİAMI (2)
27 Ocak 2019 - ONBEŞLER KATLİAMI (1)
11 Ocak 2019 - ŞİMDİ BAK KOÇUM
10 Ocak 2019 - ÖRGÜTLÜ PERAKENDECİLİĞİN HİKMETİ( !)
02 Ocak 2019 - 2019 a girerken İstanbul (2)
01 Ocak 2019 - 2019 a girerken İstanbul (1)
13 Aralık 2018 - EKONOMİK DURUMUMUZUN GÖSTERGELERİ
06 Aralık 2018 - SARI YELEKLİLER FRANSA HALKIDIR
19 Ekim 2018 - ​BÜYÜKADA YETİMHANESİ
28 Eylül 2018 - BU ŞEHR-İ SİTANBUL Kİ (4 VE SON)
24 Eylül 2018 - BU ŞEHR-İ SİTANBUL Kİ (3)
18 Eylül 2018 - BU ŞEHR-İ SİTANBUL Kİ (2)
16 Eylül 2018 - BU ŞEHR-İ SİTANBUL Kİ (1)
12 Eylül 2018 - YOAKİMİON KIZ LİSESİ
04 Eylül 2018 - İSTANBUL’A DEĞEN İLK KADIN ELİ: KRALİÇE THEODORA (2)
03 Eylül 2018 - İSTANBUL’A DEĞEN İLK KADIN ELİ : KRALİÇE THEODORA (1)
28 Ağustos 2018 - MEYHANE KÜLTÜRÜ
24 Ağustos 2018 - İSTANBUL’DA F. KÜLTÜRÜ
01 Ağustos 2018 - İSTANBUL'UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 10- SOKAK SÜTÇÜLÜĞÜ
31 Temmuz 2018 - İSTANBUL'UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 9-SOKAK YOĞURTÇULUĞU
30 Temmuz 2018 - SEVDA TEPESİ, 29 TEMMUZ VE BEN
29 Temmuz 2018 - İSTANBUL'UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 8- BİLEYİCİLİK
27 Temmuz 2018 - ​İSTANBUL'UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 7- HALLAÇLIK
24 Temmuz 2018 - İSTANBUL'UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 6- KALAYCILIK
22 Temmuz 2018 - İSTANBUL’UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 5- MACUNCULUK
20 Temmuz 2018 - ​FAYTON MESELESİ-2
18 Temmuz 2018 - ​FAYTON MESELESİ-1
16 Temmuz 2018 - İSTANBUL’UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 4-PEREMECİLİİK (SANDALCILIK)
14 Temmuz 2018 - CHP
12 Temmuz 2018 - İSTANBUL'UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 3-ŞARKI SÖZÜ SATICILARI
10 Temmuz 2018 - SAĞLIKTA ÇAĞ ATLADIK :) (2)
08 Temmuz 2018 - ​SAĞLIKTA ÇAĞ ATLADIK : (1)
06 Temmuz 2018 - İSTANBUL’UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ 2- BOHÇACILIK
04 Temmuz 2018 - İSTANBUL’UN KAYBOLMUŞ MESLEKLERİ (1)
KÖŞE YAZARLARI
ÜYE PANELİ
E-mail
Şifre
 
   
  Yeni Üye | Şifremi Unuttum
ARŞİV
..
SİZ DE YAZIN-YAYINLAYALIM!
HABERE DEĞER "ESENLER VE ÜLKE" YE DAİR KONULARI,GERÇEKLERİ,  
yerelgazeteci@hotmail.com,
esenlertime@hotmail.com,

E-MAİL ADRESLERİNDEN
GAZETEMİZE ULAŞTIRABİLİRSİNİZ...
EN ÇOK OKUNAN
Video Galeri
EN ÇOK YORUMLANAN
FOTO GALERİ
RADYO

TAKVİM
BU GÜNKÜ GAZETELER
FACEBOOK-BEĞEN
HABERLER